18-02-2015 | Blue Linked in De Telegraaf

Koraal uit de kraamkamer

Nederlandse bioloog vindt het recept voor nieuw leven op wegkwijnende riffen

Mark Veldkamp

Is de Nederlandse mariene bioloog Michaël Laterveer de reddende engel voor de wegkwijnende koraalriffen wereldwijd? Samen met collega’s heeft hij een methode ontwikkeld om aangetaste riffen snel te herbouwen met koralen die tegen een stootje kunnen.

Laterveer vecht voor het koraal tegen de klok. Vijftien jaar werkte de bioloog in Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, waar hij nauw betrokken was bij het ontwerp en de bouw van het Oceanium. Inmiddels runt hij Blue Linked. Dit onderzoeks- en adviesbureau helpt natuurbeschermings-instanties en overheden in binnen- en buitenland bij natuurherstelprojecten onder water. Als de opwarming van de aarde niet wordt afgeremd, zijn volgens biologen in het jaar 2050 alle koraalriffen afgestorven. Er worden al wel pogingen ondernomen om koraalriffen via klonen in leven te houden. Daarvoor worden eerst gezonde takjes afgebroken om deze vervolgens elders te herplanten. „Dat is niet de ideale oplossing”, aldus de koraalexpert. „Op die manier wordt in feite een genetisch zwak rif gecreëerd. Door deze vermeerderingstechniek krijgt al het koraal immers hetzelfde DNA. Zodra zich een ongunstige situatie voordoet, zoals een kleine verhoging van de temperatuur of zuurgraad van het water, zal het rif massaal afsterven.” De bioloog besefte dat genetische variatie veel meer kans geeft op overleven. Vervolgens ontwikkelde hij een methode van seksuele voortplanting in een laboratoriumomgeving. „Koraal is een kolonie van poliepen. Die scheiden eenmaal per jaar ’s nachts hun ei- en spermacellen af in het water. Vrijwel onmiddellijk worden miljoenen eieren door vissen opgegeten. Uiteindelijk zullen slechts enkele tientallen larfjes hun zwemtocht door het open water overleven, kans zien zich te hechten en een kolonie vormen. Het is eigenlijk eenzelfde verhaal als de overlevingsstrijd van schildpadjes die net uit het ei komen. En dan telt ook mee dat bepaalde koraalsoorten, zoals het hersenkoraal, slechts een millimeter per jaar groeit. Het is een van de reden waarom koraalriffen maar heel langzaam herstellen van een ramp als een tsunami.”

Ovulatie

Uit jarenlang onderzoek is sinds enige tijd duidelijk op welke data de ’ovulatie’ precies plaatsvindt. Dan is het alleen zaak er eerder bij te zijn dan de vissen en met een schepnet dit materiaal op te vangen. Het internationaal opererende baggerbedrijf Van Oord heeft in samenwerking met Laterveer een mobiel laboratorium ontwikkeld. Dit bestaat uit een aantal containers die door vrachtwagens overal ter wereld tot dicht bij de kust kunnen worden gereden. In deze ’kraamkamers’ worden de met het schepnet gevangen ei- en zaadcellen gemixt, kunnen ze samensmelten en uitgroeien tot kleine poliepen. Deze worden vervolgens op keramische tegeltjes opgekweekt tot koraalclusters. In één container kunnen volgens de methode van Laterveer zo tot drie miljoen koralen groeien.

Boompjes

„Zodra deze groot genoeg zijn en kunnen overleven in hun natuurlijke omgeving worden de kleine ’boompjes’ tussen het wegkwijnende koraal geplaatst. Die nieuwe aanplant is door de ’genenmix’ duidelijk sterker. Mocht er zich onverhoopt een ramp voordoen dan is de kans groot dat het rif door de genetische diversiteit toch overleeft.” De testfase is inmiddels succesvol afgerond en recentelijk haalde Van Oord de opdracht binnen voor koraalrifherstel bij de Bahama’s.

Terug