Pilotproject 'Haaien en roggen terug in de Noordzee'

Tussen 2015 en 2020 was Blue Linked kweekcoördinator van ‘Haaien en roggen terug in de Noordzee’: een pilotproject, voortkomend uit het Haaienactieplan van de Nederlandse overheid. Doel van de pilot was te onderzoeken of natuurlijke populaties van haaien en roggen kunnen worden versterkt door deze vissen in groten getale in gevangenschap te kweken en vervolgens uit te zetten in zee.

Als eerste doelsoort is gekozen voor de stekelrog (Raja clavata) omdat deze niet is bedreigd en eikapsels via publieke aquaria zijn te verkrijgen. De resultaten wijzen erop dat de doelen zijn gehaald: ruim 600 stekelroggen zijn in ons kweekcentrum opgegroeid tot vitale dieren, die na het uitzetten hun weg in zee hebben weten te vinden en zich staande houden in de vrije natuur.

Innovatief kweekcentrum Blue Linked

Ons innovatieve kweekcentrum fungeerde als spil in het pilotproject. Eikapsels van stekelroggen, afkomstig van het Dolfinarium (Harderwijk), werden met een hoge overleving opgekweekt tot gezonde vissen. Gedurende dit proces werden de stekelroggen regelmatig gewogen, opgemeten en gefotografeerd. Er zijn protocollen ontwikkeld om de vissen succesvol groot te brengen en over te wennen van diepvriesvoer op levend voer. Een schat aan data is verzameld, bruikbaar voor vervolgstappen met natuurherstelprojecten waarbij kweektechnieken, monitoring en uitzet worden toegepast. Met deze resultaten vormde het kweekcentrum van Blue Linked de basis voor het succes van dit pilotproject.

Eikapsels stekelrog (Raja clavata) (foto: P. Verhoog).
Eikapsels stekelrog (Raja clavata) (foto: P. Verhoog).
Stekelrog (Raja clavata), rugzijde (foto: P. Verhoog).
Stekelrog (Raja clavata), rugzijde (foto: P. Verhoog).
Stekelrog (Raja clavata), buikzijde (foto: P. Verhoog).
Stekelrog (Raja clavata), buikzijde (foto: P. Verhoog).
Stekelrog wordt voorzien van een tag (foto: P. Verhoog).
Stekelrog wordt voorzien van een tag (foto: P. Verhoog).

Succesvolle uitzet en monitoring

Tijdens de opkweek is tevens onderzocht welke tags het meest geschikt zijn om de stekelroggen te merken voor het monitoren bij eventuele terugvangst. Ook kreeg een gedeelte van de exemplaren die zijn uitgezet in de Westerschelde een akoestische zender mee. Uit de resultaten blijkt dat de dieren de Waddenzee en zelfs de kust van België en het Verenigd Koninkrijk weten te bereiken. Wat een succes!

Honderden stekelroggen

In totaal groeiden in het kweekcentrum van Blue Linked ruim 600 stekelroggen op. De eerste hiervan werd geboren op 1 mei 2015. Ruim twee jaar later werden in oktober 2017 de eerste exemplaren onder veel media-aandacht uitgezet in de Oosterschelde. En op 3 oktober 2020 – een dag voor Werelddierendag – kregen de laatste gekweekte stekelroggen hun vrijheid.

Versterking natuurlijke vispopulaties

Berichten van ons werk verschenen regelmatig in de krant, op radio en tv, zoals een publicatie in Visionair (2019) en Het Parool (2017). In ons kweekcentrum verzorgden we rondleidingen voor publiek en onze roggen wisten veel harten te raken. Tientallen stagiaires leerden bij ons met veel enthousiasme de kneepjes van het vak. We zijn er trots op om op deze manier kennis en ervaring op te doen over de mogelijkheden om natuurlijke vispopulaties te versterken met gekweekte exemplaren. Nergens ter wereld vindt vergelijkbaar onderzoek met haaien en roggen plaats.

Partners in het pilotproject ‘Haaien en roggen terug naar de Noordzee’ waren: Wereld Natuur Fonds, Stichting De Noordzee, Sportvisserij Nederland, Dutch Shark Society en Stichting ARK.

Hoogtepunten over het project zijn te vinden op onze nieuwspagina.

Of lees meer over de pilot in deze brochure.